ZABURZENIA HORMONALNE- NISKI POZIOM PROGESTERONU U KOBIET

PROGESTERON jest hormonem steroidowym należący do klasy hormonów zwanych progestagenami. Często można go spotkać pod dawną nazwą luteina. Wytwarzany jest przez ciałko żółte w czasie fazy lutealnej oraz przez łożysko podczas ciąży. Wzrost poziomu progesteronu hamuje produkcję estrogenu, przez co stabilizuje błonę śluzową macicy i zapobiega przedwczesnemu rozpoczęciu cyklu miesiączkowego. (1) Poziom progesteronu wzrasta po owulacji, aby przygotować błonę śluzową do przyjęcia zarodka. Gdy nie dochodzi do zapłodnienia poziom progesteronu spada i dochodzi do miesiączki. Progesteron hamuje rozrost endometrium.

W niewielkich ilościach progesteron wydzielany jest także przez nadnercza, komórki Leydiga, jądra, tkankę tłuszczową i inne tkanki. Poziom estrogenu i progesteronu jest niski w okresie dzieciństwa, ale gwałtownie wzrasta w czasie dojrzewania pod wpływem pulsacyjnego uwalniania gonadotropin z przysadki. Związane jest to z rozpoczęciem cyklu miesiączkowego. (2) Cykl rozrodczy kobiety regulowany jest przez oś podwzgórze- przysadka- jajnik.  Równowaga pomiędzy estrogenem, a progesteronem niezbędna jest do prawidłowego funkcjonowania układu rozrodczego. Zaburzenie równowagi może prowadzić do wielu problemów klinicznych w tym: endometriozy, niepłodności, nieprawidłowego krwawienia, poronień i raka.

Do głównych funkcji progesteronu zalicza się:

  • Przygotowanie organizmu do potencjalnej ciąży.
  • Implantacja i utrzymanie wczesnej ciąży.
  • Przygotowanie śluzówki macicy do zagnieżdżenia zarodka.
  • Przygotowanie gruczołów mlecznych do produkcji mleka.
  • Zmniejszenie kurczliwości mięśniówki macicy i zahamowanie jej skurczów, zapobiegając przedwczesnemu porodowi.
  • Wzmocnienie mięśni ściany macicy w przygotowaniu do porodu.
  • Zapobieganie utracie kośćca.
  • Wpływ na ekspresje neurobehawioralną związaną z aktywnością seksualną.
  • Regulacja temperatury ciała.
  • Wpływ na prawidłową pracę tarczycy.
  • Utrzymywanie prawidłowej struktury i funkcji szyjki macicy w ciąży.

Zaburzenia hormonalne – wysoki lub niski poziom progesteronu

WYSOKI POZIOM PROGESTERONU

Objawy związane z podwyższonym poziomiem progesteronu to:

  • Obrzęki,
  • Żylaki,
  • Wolniejszy przepływ krwi,
  • Zatrzymywanie wody w organizmie,
  • Bardzo długi cykl miesiączkowy,
  • Częste bóle głowy,
  • Obniżone libido,
  • Złe samopoczucie, brak energii.

Wysoki poziom progesteronu może być związany z:  

  • PCOS- zespół policystycznych jajników,
  • Ciążą mnogą,
  • Guzami jajników,
  • Guzami nadnerczy,
  • Torbielem jajników,
  • Niewydolnością wątroby.

NISKI POZIOM PROGESTERONU

Do objawów, które mogą świadczyć o niskim poziomie progesteronu zalicza się:

  • Nieregularne miesiączki,
  • Poronienia,
  • Nieprawidłowe krwawienia z macicy,
  • PMS- zespół napięcia przedmiesiączkowego,
  • Wypadanie włosów,
  • Niepłodność- w organizmie nie dochodzi do powstania odpowiedniego środowiska do zajścia w ciąże,
  • Kłopoty z cerą, trądzik, łamliwe paznokcie,
  • Wzrost masy ciała,
  • Niska temperatura ciała.
  • Bezsenność- niski poziom progesteronu często związany jest ze złym snem i problemami z zasypianiem.

Niski poziom progesteronu może świadczyć o:

  • Ciąży pozamacicznej,
  • Stanie przedrzucawkowym,
  • Zaburzeniu funkcji łożyska,
  • Przewlekłym stresie- kortyzol blokuje receptory dla progesteronu,
  • Słabej pracy tarczycy,
  • Wysokim poziomie prolaktyny,
  • Słabej funkcji jajników.

Niski poziom progesteronu może się wiązać ze wzrostem poziomu estrogenów- co związane jest z dominacją estogenową. (4)

Jak zbadać poziom progesteronu?

Progesteron najczęściej badają kobiety, które bezskutecznie starają się o dziecko, w leczeniu niepłodności, w ustaleniu przyczyn poronień oraz w diagnostyce ciąży pozamacicznej. Wiele kobiet bada poziom progesteronu, gdy występują wyżej wymienione objawy.

Progesteron powinno się badać zawsze o tej samej porze. Najczęściej do analizy pobiera się krew z żyły łokciowej- między 4 a 11 dniem przed miesiączką. Na badania należy przyjść najlepiej na czczo.

STYL ŻYCIA A POZIOM PROGESTERONU

Na poziom progesteronu duży wpływ ma styl życia i dieta. Oprócz leczenia wskazanego przez lekarza, warto zadbać o to, co jemy i jak funkcjonujemy na codzień.
Jak zadbać o prawidłowy poziom progesteronu we krwi i podwyższyć jego poziom ?

  1. Przede wszystkim należy zadbać o utrzymanie prawidłowej masy ciała. Nadmierna ilość tkanki tłuszczowej powoduje wiele zaburzeń, w tym: zwiększa ryzyko insulinooporności, otyłości, nadciśnienia tętniczego, zespołu policystycznych jajników i wielu innych chorób. Duża ilość tkanki tłuszczowej związana jest z nadmiernym wytwarzaniem estrogenu. Utrzymanie prawidłowego poziomu estrogenu związane jest z utrzymaniem równowagi z progesteronem. Dlatego zadbanie o prawidłową masę ciała powinno być jednym z ważniejszych kroków, które należy podjąć w regulacji hormonalnej.
  2. Należy unikać wysoko przetworzonej żywności, bogatej w sól. Wykazano, że wysokie spożycie sodu (>1500mg) obniża poziom progesteronu. (7) Dodatkowo żywność ta jest wysokoenergetyczna, uboga w składniki odżywcze i często nadmierna jej ilość w diecie powoduje niedobory.
  3. Warto zadbać i nauczyć się ograniczać stresu w życiu. Stres ma negatywny wpływ na zdrowie kobiet, gdyż wydzielany hormon stresu- kortyzol blokuje receptory dla progestronu, tym samym obniżając jego poziom w organizmie. Ograniczenie stresu w życiu wpłynie korzystnie nie tylko na układ rozrodczy, lecz na funkcjonowanie całego organizmu.
  4. Należy zadbać o odpowiednią jakość snu. Problemy ze snem mogą wynikać z nadmiernie pobudzonego układu nerwowego, zaburzeń pracy nadnerczy, złej higieny snu lub wielu innych czynników. Odpowiednia ilość godzin snu, jak i czas pójścia spać ma ogromne znaczenie dla funkcjonowania układu hormonalnego.
  5. Warto zwolnić z nadmierną aktywnością fizyczną. Duża aktywność fizyczna podnosi poziom kortyzolu, który obniża poziom progesteronu. Często przeciążenie organizmu nadmierną aktywnością fizyczną, negatywnie wpływa na pracę tarczycy. Długotrwałe treningi (np. biegi długodystansowe) w połączeniu z brakiem regeneracji i złym odżywaniem prowadzą do zaburzeń mikroflory jelitowej. Zaleca się ćwiczenia o umiarkowanej intensywności oddzielone okresem regeneracji.
  6. Należy ograniczyć picie alkoholu. Nadmierna ilość alkoholu podnosi poziom estrogenów i obniża poziom progesteronu. Dodatkowo wysokoprocentowe napoje zaburzają wchłanianie wielu witamin i składników mineralnych m.in. magnezu i cynku.

DIETA

Często zaburzenia pracy układu hormonalnego związane są niedoborami składników odżywczych w diecie. O jakie składniki mineralne i witaminy należy szczególnie zadbać w zaburzeniach związanych z progesteronem?

  1. Witamina C– podnosi poziom progesteronu i poprawia fazę lutealną. Dodatkowo jest silnym antyoksydantem, który chroni komórki przed uszkodzeniami. W badaniach wykazano, że skuteczna dawka w poprawie zaburzeń hormonalnych to 750mg dziennie. Dietę warto wzbogacić o naturalne produkty bogate w witaminę C, takie jak: papryka, pomarańcze, jarmuż, brukselka, brokuły, czarna porzeczka, kiwi, truskawki, biała kapusta.
  2. Magnez- Należy zadbać o odpowiednią podaż produktów bogatych w ten składnik mineralny, takich jak: pestki dyni, płatki owsiane, kasza gryczana, szpinak, woda z magnezem, komosa ryżowa, fasola biała, koperek, nasiona chia, sezam, mak, rukola, natka pietruszki, jarmuż, ciecierzyca, migdały.
  3. Witamina B6 – związana jest z regulacją hormonów w organizmie. Bierze udział w metabolizmie estrogenu oraz w produkcji ciałka żółtego, z którego uwalniany jest progesteron. Do głównych źródeł witaminy B6 zalicza się: mięso, wątróbkę, łososia, makrelę, dorsza, banany, pomarańcze, kiwi, awokado, brokuły, brukselkę, marchewkę, paprykę czerwoną, nasiona roślin strączkowych, żółtka jaj, drożdże, orzechy włoskie.
  4. Cynk- zwiększa wydzielanie hormonu FSH, który wspiera prawidłową owulacje i powoduje, że jajniki produkują progesteron. Aby zapewnić odpowiednią podaż cynku, należy włączyć do diety: wątróbkę, pestki dyni, kakao, sery, mięso, suche nasiona roślin strączkowych, pełnoziarniste produkty zbożowe, kaszę gryczaną, ryby.
  5. Kwasy omega-3– mogą wpływać na zwiększenie poziomu progesteronu (8). Oprócz tego wpływają na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, podnoszą poziom serotoniny, dzięki czemu wpływają na lepszy nastrój, mają pozytywny wpływ na układ krążenia i na gospodarkę lipidową. Kwasy omega-3 można znaleźć w: łososiu, makreli, śledziach, sardynkach, pstrągu łososiowym, tuńczyku, orzechach włoskich, nasionach chia, oleju lnianym, siemieniu lnianym, oleju rzepakowym dobrej jakości.
  6. Warto zadbać aby w diecie było pokryte odpowiednie zapotrzebowanie na witaminę B12, kwas foliowy, witaminę E, i żelazo. Te składniki wpływają na wzrost poziomu progesteronu. (9)

ZIOŁA i SUPLEMENTACJA

Niepokalanek pospolity– uwalnia LH z przysadki mózgowej, podnosi poziom progesteronu i normalizuje drugą część cyklu menstruacyjnego.

Wykazano, że roślina ta:

  • Obniża poziom prolaktyny
  • Łagodzi objawy PMS- zespołu napięcia przedmiesiączkowego
  • Reguluje cykl menstruacyjny
  • Łagodzi bóle menstruacyjne

Zalecana dawka to 500-1000mg dziennie.

Inozytol

Suplementacja mio-inozytolem działa korzystnie na poziom progesteronu. Wykazano, że Mio inozytol zwiększa poziom progesteronu w fazie lutealnej, zwiększa częstość owulacji oraz przywraca regularne miesiączki. Więcej można przeczytać w poprzednim wpisie.

Bibliografia

  1. Dozortsev D, Pellicer A, Diamond MP: Progesterone is a physiological trigger of ovulatory gonadotropins. Fertil Steril. 2020 Feb 11.
  2. Catenaccio E, Mu W, Lipton ML: Estrogen- and progesterone-mediated structural neuroplasticity in women: evidence from neuroimaging. Brain Struct Funct. 2016 Nov;221(8):3845-3867.
  3. Young SL, Lessey BA: Progesterone function in human endometrium: clinical perspectives. Semin Reprod Med. 2010 Jan;28(1):5-16.
  4. https://www.hormone.org/your-health-and-hormones/glands-and-hormones-a-to-z/hormones/progesterone
  5. https://www.healthline.com/health/progesterone-function#low-progesterone
  6. Maha Al-Asmakh, M.Sc.: Reproductive functions of progesterone. Middle East Fertility Society Journal Vol. 12, No. 3, 2007
  7. Kim K, Wactawski-Wende J, Michels KA, Schliep KC, Plowden TC, Chaljub et al.: Dietary minerals, reproductive hormone levels and sporadic anovulation: associations in healthy women with regular menstrual cycles.Br J Nutr. 2018 Jul;120(1):81-89.
  8. Ostrowska L, Karecka U: Wpływ diety i aktywności fizycznej na płodność kobiet. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2017, Tom 23, Nr 1, 51–56
  9. Górna I., Drabowicz E., Przysławski J.: Ocena zawartości wybranych witamin i składników mineralnych w całodziennych racjach pokarmowych grupy kobiet z zaburzeniami płodności. Bromat. Chem. Toksykol. – XLV, 2012, 3, str. 1060–1064
  10. Gottfried S.: Sposób na hormony. Jak naturalnie pozbyć się zaburzeń hormonalnych i odzyskać równowagę. 2020

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *